Sigortasız İşçi Çalıştırmanın Cezası Nedir?

2026 yılı ceza tutarları ve işverenin karşılaşabileceği mali yükümlülükler

2026 yılında sigortasız çalıştırıldığı denetimle belirlenen bir işçi için, yalnızca işe giriş bildirgesinin verilmemesi nedeniyle kural olarak 66.060 TL idari para cezası uygulanır. İşçinin aylık hizmet ve kazançlarının da bildirilmemesi hâlinde ayrıca ceza doğar. Ödenmeyen primler, gecikme yükleri ve teşvik kayıpları ise toplam maliyeti daha da artırabilir.

Bu nedenle doğru bir hesap için işçi sayısı, sigortasız çalışılan aylar, işverenin defter tutma yükümlülüğü ve ihlalin nasıl tespit edildiği birlikte incelenmelidir. Aşağıdaki tutarlar, 2026 yılı aylık brüt asgari ücreti olan 33.030 TL esas alınarak hesaplanmıştır. Önceki yıllara ait fiillerde, kural olarak fiilin işlendiği tarihte geçerli asgari ücret dikkate alınır. [1, 2]

İşe giriş bildirgesinin verilmemesinin cezası

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102/1-a maddesi, işe giriş bildirgesine ilişkin ihlaller için farklı yaptırımlar öngörür. Genel kural ile denetim sonucunda yapılan tespit ve tekrar hâli birbirinden ayrılmalıdır. [2]

İhlalin niteliği	İşçi başına ceza	2026 tutarı
Bildirgenin süresinde verilmemesi — genel kural	1 brüt asgari ücret	33.030 TL
Bildirimsiz çalışmanın denetim, mahkeme kararı veya kanunda belirtilen resmî bilgi ve belgelerle anlaşılması	2 brüt asgari ücret	66.060 TL
Kanundaki bir yıllık tekrar koşullarının gerçekleşmesi	5 brüt asgari ücret	165.150 TL

Bu tutarlar aynı işe giriş ihlali için üst üste eklenmez. Örneğin iki kat cezanın uygulanacağı bir olayda ayrıca bir kat ceza daha hesaplanmaz. Ancak işe giriş bildirgesine ilişkin ceza ile aylık hizmetlerin bildirilmemesine ilişkin ceza, farklı yükümlülüklerden doğduğu için birlikte uygulanabilir.

Beş kat ceza her denetimde uygulanır mı?

Beş kat ceza için 102/1-a-3 bendindeki tekrar koşullarının gerçekleşmesi gerekir. İşyerine birden fazla denetim yapılmış olması tek başına yeterli değildir. İlk ve sonraki ihlallerin tarihleri, tespitin kaynağı ve önceki yaptırım incelenmelidir. Danıştay 10. Dairesi, 29.09.2021 tarihli E.2019/4888, K.2021/4408 sayılı kararında önceki cezanın uygulanıp tebliğ edilmesinden sonra aynı ihlalin yeniden gerçekleşmesini aramıştır. Bu nedenle önceki ceza ve tebliğ belgeleri, beş kat ceza hesabının denetiminde önem taşır. [3]

Aylık hizmet ve kazançların bildirilmemesinin cezası

Sigortasız çalışmanın mali sonucu işe giriş bildirgesiyle sınırlı değildir. İşçinin hizmet ve kazançlarının muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde bildirilmediği denetimle belirlenirse, 5510 sayılı Kanun’un 102/1-m-4 maddesine göre ayrıca ceza uygulanır. Aşağıdaki tablo bu tespit biçimine ilişkindir; kendiliğinden veya başka koşullarla verilen beyannamelerde farklı ceza hükümleri gündeme gelebilir. [4]

İşverenin defter durumu	İşçi başına ilgili ayın cezası	İşyeri başına aylık üst sınır
Bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar	33.030 TL	99.090 TL
Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar	16.515 TL	66.060 TL
Defter tutmakla yükümlü olmayanlar	11.010 TL	33.030 TL

Bu ceza, bildirilmeyen her ay yönünden değerlendirilir. Aynı işyerinde aynı aya ilişkin birden fazla çalışanın bildirilmediği belirlenirse, kişi sayısına göre bulunan tutar ilgili aylık üst sınırla karşılaştırılır. İşe giriş bildirgesi cezasında ise her işçi için ayrı hesap yapılır.

Bir işçi üç ay sigortasız çalıştırılırsa ne kadar ceza çıkar?

Bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olan bir şirkette, bir işçinin 2026 yılına ait üç ay boyunca sigortasız çalıştığının denetimle belirlendiğini düşünelim. İşe giriş bildirgesi ve bu üç ayın hizmet bildirimleri yapılmamış, aylık bildirimlerin yasal süreleri geçmiş ve beş kat cezayı gerektiren tekrar koşulları oluşmamış olsun.

Ceza kalemi	Hesaplama	Tutar
İşe giriş bildirgesinin verilmemesi	33.030 × 2	66.060 TL
Üç aylık hizmet ve kazançların bildirilmemesi	33.030 × 3	99.090 TL
Bu iki kalemin toplamı	66.060 + 99.090	165.150 TL

Bu örnekteki 165.150 TL, iki ayrı bildirim ihlalinin toplamıdır. Tutarın beş asgari ücrete eşit olması, örnekte beş kat tekerrür cezası uygulandığı anlamına gelmez. Hesaba prim borcu, gecikme yükleri ve varsa diğer yaptırımlar dahil edilmemiştir. [1, 2, 4]

Bir günlük sigortasız çalışma da ceza doğurabilir

Kısa süre çalıştırma, işe giriş bildirgesi verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bildirim yükümlülüğü doğmuş ve süresi geçirilmişse, bir günlük çalışma da yaptırıma yol açabilir. İşe giriş bildirgesi cezası, çalışılan gün sayısına bölünerek hesaplanmaz. Buna karşılık prim borcunun belirlenmesinde gerçek çalışma günleri ve prime esas kazanç dikkate alınır. İşe giriş bildiriminin süresi bakımından kanundaki özel istisnalar da ayrıca kontrol edilmelidir. [2, 5]

Para cezasının dışında hangi borçlar doğar?

Prim borcu ve gecikme yükleri

Bildirilmeyen çalışmalara ait sigorta primleri ayrıca tahakkuk ettirilir. Ödeme süresi geçmiş primler için kanuni gecikme cezası ve gecikme zammı gündeme gelir. İşveren, idari para cezasını ödemekle geçmiş dönem prim borcundan kurtulmaz. Prim hesabı, gerçek çalışma süresi ve prime esas kazanç üzerinden yapılmalıdır. [5]

Teşvik ve prim indirimi kaybı

5510 sayılı Kanun’un ek 14. maddesi kapsamındaki teşviklerde, koşulları oluştuğunda ilk tespitte bir ay; ilk tespitten itibaren üç yıl içinde tekrar eden tespitlerde bir yıl yararlanamama söz konusu olabilir. Kişi sayısının hem toplam sigortalı sayısının yüzde birini hem de beş kişiyi aşmamasına ilişkin istisna da incelenmelidir. Her teşvikin kapsamı ve özel koşulları ayrıca değerlendirilir. [6]

Asgari ücret desteğinin geri alınması

2026 yılı desteği, 5510 sayılı Kanun’un geçici 112. maddesine dayanır. Düzenleme, ek 14. maddenin uygulanmayacağını açıkça belirtir. Bu nedenle teşviklerdeki bir aylık yasak veya kişi sayısı istisnası bu desteğe doğrudan uygulanamaz. Koşulları oluştuğunda geçmiş destekler gecikme cezası ve gecikme zammıyla geri alınır. [7]

Diğer bildirim ve kayıt ihlalleri

İşten ayrılış bildiriminin yapılmaması, işyeri bildirgesinin verilmemesi veya istenen kayıtların ibraz edilmemesi gibi başka ihlaller varsa bunlar da ayrı yaptırım doğurabilir. Bu cezalar, her sigortasız çalışma tespitine otomatik olarak eklenmez; her birinin koşulları ayrıca ortaya konulmalıdır. [2]

Ceza indirimli ödenebilir mi?

5510 sayılı Kanun’un 102. maddesine göre, ceza tebliğinden itibaren 15 gün içinde ve Kuruma itirazdan veya yargı yoluna başvurudan önce peşin ödeme yapılırsa cezanın dörtte üçü tahsil edilir. Böylece yüzde 25 indirim sağlanır. Peşin ödeme, yargı yoluna başvurma hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak ödeme yapmak itiraz süresini yeniden başlatmaz. Kendiliğinden ve belirli süre içinde yapılan bildirimler için öngörülen özel indirimler ise denetimle yakalanan çalışmayla karıştırılmamalıdır. [2]

Ceza tebliğ edildiğinde ne yapılmalı?

Önce tebliğ tarihi ve başvuru süresi belirlenmeli; ceza cetveli, denetim tutanağı ve kişi bazlı SGK kayıtları karşılaştırılmalıdır. İdari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde SGK’ye itiraz; ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava yolu öngörülmüştür. Prim tahakkuku ve teşvik iptali yönünden başvuru ve görevli mahkeme ayrıca değerlendirilmelidir. [2]

Sigortasız işçi çalıştırmanın toplam maliyeti; işe giriş cezası, aylık bildirim cezaları, geçmiş primler ve destek kayıpları birlikte hesaplandığında ortaya çıkar. Bu yüzden yalnızca ceza yazısındaki toplam rakama bakmak yerine, her kişi, fiil ve dönem için dayanak ve hesap ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Av. Fatih Mehmet Tercan | 28 Ekim 2026

info@tercanhukuk.com

Yayınlarımız